Charleton 1668

Gualterus Charleton, Onomasticticon Zoicon, Plerorumque Animalium Differentias & Nomina Propria pluribus Linguis exponens. Cui accedunt Mantissa Anatomica; Et quædam De Variis Fossilium Generibus, Londini [Jacobus Allestry] 1668.

Walter Charleton (1619–1707) was an English physician, scientist, and writer. He studied medicine at Oxford and became physician to Kings Charles I and Charles II. In 1663 he was elected a Fellow of the Royal Society, and in 1676 he became a member – and in 1689 and 1691 also President – of the Royal College of Physicians. He authored numerous books in the fields of natural science, history, and theology. The passage presented here on various kinds of coloured earths comes from his often-cited book devoted to zoology and mineralogy, first published in London in 1668.

De Variis
FOSSILIM
Generibus.

. . .

p. 217

FOSSILIUM Divisio Generalis.

FOSSILIA (sic dicta, quòd major eorum pars fodiendo è terra eruatur) commodissimè dividuntur in Media Mineralia, Lapides, & Metalla.

I. MEDIA MINERALIA illa vocamus, quæ mediam quasi naturam habent inter Lapides & Metalla.

Hæc rursum sunt vel Terræ, vel Sales, vel Sulphura, vel Bitumina.

Per TERRAM hoc loco intelligimus Corpus fossile, naturæ mineralis particeps, quod injectâ aquâ solvitur & lutum fit. Licèt verò quædam hujus generis terræ reperiantur, quæ aquis madefactæ non confestim solvantur in Lutum; progressu tamen temporis, si diu macerentur, eò rediguntur.

Terræ, ratione usuum quibus inserviunt, dividuntur in eas, quibus varii Artifices utuntur; & eas, quæ Medicis potissimùm sunt ex usu.

pp. 218–221

Terrarum, quibus varii utuntur ARTIFICES, Classis.

TErræ, quæ à variis Artificibus in usum trahuntur, sunt

I. ARGILLA (ab ἀργίλῳ sive ἀργινῶ, ut apud Hesychium ea vox scribitur: Ἄργιλος autem dicta videtur ab ἀργὸς, quæ album notat; ut propriè significet λευκόργιλον, Candidam Argillam) White Clay, or Clay. Quæ in partem quamcunque ducta, non abrumpitur; neque exficcata dehiscit. Ejus enim hæc proprietas est, ut quamlibet figuram recipere possit, & in caminis cocta, in lapideam substantiam concrescat. Hacce potissimum utuntur Figuli & Plastæ, & qui fistulas sive tubulos ad sugendum Nicotianæ fumum conficiunt. Nobiliores hujus species sunt (1.) Samia; (2.) Aretia & Mutina, in Italia; (3.) Porcellana sive Chinensis.

II. CRETA (nomen ab Insula sic dicta traxisse videtur, quòd olim ex ea laudabilior adferebatur) Chalk. Quæ candore insignis est, & eodem colore alia inficere potest. Ad expoliendum, mundandum, fricandum, illinendum, & colorandum usurpatur. Varii igitur Artifices ejus usum sibi accommodant. Hujus meliores species sunt (1.) Cimolia, quæ è Cimolo, una è Cicladibus insulis, petitur; (2.) Sarda, quæ è Sardinia; (3.) Umbrica, quæ ex Umbria; (4.) Fuldensis; (5.) Hildesheimensis; (6.) Anglica, quam Smectin, seu Terram Saponariam & Fullonicam, Fullers Earth, vocant; & ex qua conficitur Album Hispanicum, Spanish White vulgò dictum; (7.) Umbria (quia ea umbras in picturis exprimere solent pictores) Umber. Quæ substantiæ est levissimæ, tenuissimæ, subtilissimæ; linguæ adhærens; colore fusco. Ad ignem induratur, ut Bolus & Argilla. (8.) Terra Nivea è lacu Mexicano, quam Joh. de Laët, in descript. Indiæ Occident. lib. 5. cap. 6. ab incolis barbaris Hicatlalli, i. e. terram candidam, vocari scribit. (9.) Creta viridis, quæ cocta ad rubedinem transit. Olim optima in Smyrna, quam Græci Theodosiam vocabant (quia fundus iste, in quo primum reperiebatur hæc Creta, fuit Theodosii cujusdam.)

III. RUBRICA, Græcis Μίλτος, Marking-stone, Ruddle, or Reddle, & Red Ochre. Olim celeberrima in Cappadocia, Lemno, Africa, & Balearibus insulis extabat: Sed Synopica reliquis præferebatur. Apud nos multis in locis reperitur. Huc spectant Rubrica ex Insulis Feroensibus allata, cujus primus meminit Ol. Wormius, Musæi sui pagin. 4. & Rubrica Laminata, seu in Laminas scissilis, quæ non nisi madefacta lineas ducit rubicundas, & Fabris Lignariis nostris in usu est.

IV. NIGRICA Fabrilis (ut à Meretto nostro, qui eam ad viculum quendam in Cumbria, Keswick vocatum, observavit, nominatur) Black Lead; quæ Angliæ peculiaris videtur.

V. OCHRA, ὤχρα (quòd luteo sit colore) Plinio & Latinis, Sil dicta; Yellow Ochre. Cujus species nobiliores sunt (1.) Anglica. (2.) Scanderburgica. (3.) Islandica. (4.) Nigricans Argillosa. (5.) Factitia Plumbaria, ex Plumbo nigro, donec colorem luteum acquisiverit calcinato, confecta.

VI. TERRA NIGRA RANDRUSIENSIS; quæ arenosa est, exiguis glebis intermixta, non admodum ponderosa, colore nigro digitos inficiens, falsum quid sapore præferens; prout describitur ab Ol. Wormio, Musæi pag. 5.

VII. GLEBA GRATIANOPOLITANA, quæ ex cinereo nigricat, & sulphureum quid redolet, à combustione cinereum colorem acquirens. Reperitur enim in Delphinatu Galliæ, duobus milliaribus à Gratianopoli, in monte ardenti, quem incolæ vocant La Fontaine qui brule.

VIII. PNIGITES (à Pnigeo, vico Libyæ Mareotidis, nomen trahens) quæ pinguis est, spissa, mollis, nigra, astringens & acris valde, sapore Vitriolum referens.

IX. CRETA ARGENTARIA (quia fabris Argentariis, ad expolienda vasa argentea, in usu est) quæ species quædam Margæ esse videtur.

X. TRIPELA, Tripoly, qua vasa Orichalcica poliunt & mundant Tonsores. Granula enim habet minima, sed admodum dura & robusta, eóque nomine ad poliendum aptissima. Varia ejus sunt genera. Quædam substantia terram & cretam exprimunt: quædam lapides & cœmentum.

XI. PULVIS PUTEOLANUS, qui nascitur in Regionibus Bajanis & in agris Municipiorum, quæ sunt circa Vesuvium montem; & commixtus cum calce & cœmento, non modo cæteris ædificiis præstat firmitates, sed etiam moles quæ construuntur in mari, sub aqua solidescunt. De quo Vitruvius Architectur. lib. 2. cap. 6.

Hujus quoque Classis sunt Terræ Paretonia, Melina, Eretria, quæ olim & Græcis & Romanis Pictoribus magno erant in pretio; sed diu est, quo in desuetudinem abierunt.

Huc denique spectat mirabilis illa Gleba, quæ ex aqua superfusa calorem igneum acquirit; cujus meminit Nobilissimus Boyleus, in lib. de Frigore.